Khởi Nghiệp Nông Nghiệp Quy Mô Nhỏ: Bán Trực Tiếp Hay Qua Thương Lái?

Khởi Nghiệp Nông Nghiệp Quy Mô Nhỏ: Bán Trực Tiếp Hay Qua Thương Lái?
Khởi Nghiệp Nông Nghiệp Quy Mô Nhỏ: Bán Trực Tiếp Hay Qua Thương Lái?

Khi mới khởi nghiệp nông nghiệp quy mô nhỏ, nhiều người lo chuyện thu hoạch xong bán cho ai còn nhiều hơn chuyện trồng gì hay nuôi con gì. Chưa có khách quen, chưa có tên tuổi, nên bạn thường chỉ có hai ngả: tự đi tìm người mua, hoặc giao hàng cho thương lái.

Đội ngũ chúng tôi nhận được khá nhiều cuộc gọi kiểu này mỗi tuần. Có anh trồng rau sạch ngoại thành, có chị nuôi gà thả vườn ở quê, có nhóm bạn trẻ làm nấm bán qua mạng. Ai cũng băn khoăn: bán trực tiếp thì sợ không có khách, còn bán qua thương lái thì sợ bị ép giá. Bài này sẽ đi qua từng hướng để bạn tự hình dung và quyết định.

Vì sao nhà nông mới hay vướng ở khâu tiêu thụ

Vì sao nhà nông mới hay vướng ở khâu tiêu thụ
Vì sao nhà nông mới hay vướng ở khâu tiêu thụ

Bán trực tiếp nghe có vẻ lời hơn, nhưng công sức bỏ ra không nhỏ. Bạn phải tự tìm khách, tự đóng gói, tự giao hàng và tự xử lý khi khách phàn nàn. Người mới còn đang loay hoay chăm cây, chăm con, nên chưa chắc đã biết rao hàng trên mạng xã hội hay mang ra chợ thế nào.

Chúng tôi từng thấy có người làm được vài tuần đã đuối sức. Vừa lo vườn vừa lo bán buôn là gánh nặng thật sự, nhất là khi vụ mùa dồn dập.

Bán qua thương lái thì ngược lại. Bạn gần như không phải lo tìm khách, vì họ tự đến tận vườn, tự cân, tự chở đi. Đổi lại, giá họ đưa ra thường thấp hơn giá bán lẻ khá nhiều. Phần chênh lệch đó là tiền xăng xe, công thu gom và rủi ro hàng hỏng dọc đường mà họ phải gánh. Hộ mới chưa quen thương lượng thường dễ chấp nhận mức giá đầu tiên họ đưa ra.

Không có công thức chung cho tất cả. Có người hợp với bán trực tiếp, có người nên đi qua thương lái trong vài vụ đầu. Hiểu rõ từng mặt của hai lựa chọn trước khi quyết định là việc đáng làm nhất lúc này.

Ưu điểm của bán trực tiếp trong giai đoạn đầu

Ưu điểm của bán trực tiếp trong giai đoạn đầu
Ưu điểm của bán trực tiếp trong giai đoạn đầu

Bán trực tiếp nghĩa là bạn tự tìm người tiêu dùng cuối cùng. Người mua có thể là người đi chợ, chủ tạp hóa nhỏ, hoặc khách đặt hàng qua điện thoại. Cách này không chia lợi nhuận cho trung gian nào, nên phần lãi còn lại thuộc về bạn.

Lợi thế đầu tiên là chủ động về giá. Bạn đặt giá dựa trên chi phí thật và chất lượng thật. Một mớ rau sạch bán 15.000 đồng, nếu khách chấp nhận thì bạn có lãi ngay. Cùng mớ rau ấy, thương lái có thể chỉ trả 8.000 đồng, vì họ phải tính quãng đường và phần hao hụt.

Bán trực tiếp còn giúp giữ chân khách. Khi khách mua nhiều lần, họ quen mặt, quen chất lượng, rồi giới thiệu thêm người quen. Một vườn rau có khoảng 30 đến 40 khách mua đều đặn đã là đầu ra khá ổn định. Nhóm khách này còn mua được nhiều sản phẩm khác của vườn qua từng vụ, nên doanh thu không phụ thuộc vào một loại nông sản.

Quan trọng hơn, giai đoạn đầu là lúc bạn học cách bán. Bạn sẽ biết khách thích quả to hay nhỏ, thích gà thả vườn hay gà công nghiệp, mua theo tuần hay theo dịp lễ. Những thông tin ấy giúp điều chỉnh cách chăm sóc và thời điểm thu hoạch cho đúng nhu cầu. Kinh nghiệm kiểu này không trường lớp nào dạy, chỉ có tự làm mới thấm.

Chúng tôi từng gặp một chị nuôi gà thả vườn ở Bến Tre. Tháng đầu, chị mang gà ra chợ bán với giá cao hơn thương lái thu mua tại nhà khoảng 20%. Nhưng chị phải thức từ 3 giờ sáng, ngồi chợ đến trưa mà chưa chắc hết hàng. Dần dần chị chuyển sang nhận đơn qua điện thoại, khách quen giới thiệu thêm người mới. Giờ chị không cần ra chợ mỗi ngày, mà gà vẫn bán hết trong tuần.

Ưu điểm của bán qua thương lái khi mới khởi nghiệp

Ưu điểm của bán qua thương lái khi mới khởi nghiệp
Ưu điểm của bán qua thương lái khi mới khởi nghiệp

Bán qua thương lái là giao toàn bộ sản phẩm cho người chuyên thu mua. Họ đến tận nơi, cân đo, trả tiền rồi chở đi. Nhờ vậy hàng được tiêu thụ nhanh và bạn không phải lo chuyện tồn kho. Với nông sản dễ hỏng như rau muống, cải ngọt hay cá, bán nhanh luôn là ưu tiên số một.

Khi sản lượng chưa ổn định, thương lái là lựa chọn an toàn. Giả sử bạn mới trồng dưa lưới, lứa đầu chỉ được vài trăm ký, chưa đủ để giao cho cửa hàng trái cây sạch. Lúc này gọi thương lái là cách nhanh nhất. Bạn không cần xe vận chuyển, không thuê người giao hàng, cũng không mất thời gian chờ khách.

Nếu nguồn lực còn mỏng, thương lái là chỗ dựa thực tế. Bạn có vài công đất, nhân công chỉ là vợ chồng, con còn nhỏ. Tự đi bán sẽ ăn mất quá nhiều thời gian chăm vườn. Khi đó, bạn có thể tập trung làm ra sản phẩm thật tốt, còn khâu bán giao cho thương lái.

Dòng tiền cũng là điểm đáng nói. Thương lái thường trả tiền mặt ngay khi cân hàng. Bạn không phải chờ thanh toán như khi bán cho cửa hàng, có khi đợi đến cuối tháng. Với hộ mới khởi nghiệp, có tiền ngay để mua giống và phân bón cho vụ sau là điều rất quý.

Tuy vậy, bạn nên tìm hiểu giá thị trường trước khi chốt. Giá thương lái đưa ra không phải lúc nào cũng hợp lý. Hỏi giá ở chợ đầu mối hoặc hỏi các hộ xung quanh sẽ giúp bạn nắm mặt bằng chung. Đừng ngại mặc cả, vì chênh lệch 1.000 đến 2.000 đồng mỗi ký với sản lượng lớn cũng là khoản không nhỏ.

Nên chọn hướng nào và có thể kết hợp ra sao

Nên chọn hướng nào và có thể kết hợp ra sao
Nên chọn hướng nào và có thể kết hợp ra sao

Không có câu trả lời tuyệt đối. Điều quan trọng là nhìn đúng nguồn lực của chính mình. Nếu bạn có thời gian, thích trò chuyện với người mua, sản lượng còn nhỏ và muốn xây dựng thương hiệu lâu dài, hãy thử bán trực tiếp. Nếu cần tiêu thụ nhanh, vốn còn mỏng và chưa có kinh nghiệm bán hàng, đi qua thương lái là bước thực tế hơn.

Nhiều hộ thành công mà chúng tôi biết thường kết hợp cả hai. Họ bán một phần qua thương lái để có tiền trang trải, phần còn lại giữ để bán lẻ cho khách quen. Khi lượng khách đủ lớn, họ mới dần tách khỏi thương lái. Trước khi bắt đầu, bạn nên tham khảo cách chọn mô hình nuôi trồng cho hộ vốn ít vẫn có lãi để chọn đầu ra phù hợp với quy mô của mình.

Nếu muốn tìm hiểu thêm về cách bắt đầu với số vốn nhỏ, bạn có thể xem khởi nghiệp nông nghiệp từ sân thượng đô thị dưới 20 triệu. Nếu cần nguồn vốn, hãy đọc thêm vốn vay ưu đãi cho nông dân khởi nghiệp để nắm thủ tục. Với các hộ muốn tham khảo thêm về vật tư, bạn cũng có thể đọc cách chọn phân bón, thức ăn và vật tư nông nghiệp chuẩn.

Chúc bạn sớm tìm được hướng đi phù hợp cho khu vườn của mình.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *