DDGS Là Gì? Thành Phần, Lợi Ích Và Cách Sử Dụng DDGS Trong Chăn Nuôi

Trong chăn nuôi hiện đại, việc lựa chọn nguyên liệu thức ăn vừa giàu dinh dưỡng, vừa có giá thành hợp lý luôn là yếu tố quan trọng giúp tối ưu hiệu quả sản xuất. Trong đó, DDGS ngày càng được nhiều trang trại và nhà máy thức ăn chăn nuôi quan tâm nhờ khả năng cung cấp đạm, năng lượng và khoáng chất cho vật nuôi. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ DDGS là gì, có nguồn gốc từ đâu và sử dụng như thế nào để đạt hiệu quả tốt nhất. Thông qua bài viết này, SmartGAP sẽ giúp bạn tìm hiểu chi tiết về thành phần dinh dưỡng, lợi ích, cách sử dụng và những lưu ý quan trọng khi dùng DDGS trong chăn nuôi.

DDGS là gì?

DDGS là viết tắt của Distillers Dried Grains with Solubles, được hiểu là bã rượu khô có hòa tan. Đây là một loại phụ phẩm dạng khô, được tạo ra sau quá trình sản xuất ethanol hoặc rượu từ các loại ngũ cốc như ngô, lúa mì, lúa mạch, gạo… Trong đó, DDGS ngô là loại phổ biến nhất trên thị trường hiện nay.

Trong ngành chăn nuôi, DDGS được xem là nguyên liệu thức ăn có giá trị, dùng để phối trộn vào khẩu phần ăn của gia súc, gia cầm nhằm bổ sung dinh dưỡng và góp phần tối ưu chi phí thức ăn. Về hình dạng, DDGS thường có dạng bột hoặc hạt nhỏ, màu vàng đến nâu vàng, kèm mùi đặc trưng của nguyên liệu lên men. Tùy vào nguồn nguyên liệu đầu vào và công nghệ sản xuất, chất lượng DDGS có thể khác nhau giữa từng lô hàng hoặc từng nhà cung cấp.

Nguồn gốc và quy trình sản xuất DDGS

Sau khi tìm hiểu DDGS là gì, người chăn nuôi cũng cần nắm rõ nguồn gốc và cách tạo ra loại nguyên liệu này để đánh giá đúng chất lượng trước khi đưa vào khẩu phần ăn. Bởi trên thực tế, DDGS có thể khác nhau về màu sắc, mùi, độ ẩm và giá trị dinh dưỡng tùy thuộc vào loại ngũ cốc đầu vào cũng như quy trình sản xuất của từng nhà máy.

DDGS có nguồn gốc từ đâu?

DDGS có nguồn gốc từ ngành sản xuất ethanol, rượu hoặc cồn sinh học từ ngũ cốc. Khi các loại hạt như ngô, lúa mì, lúa mạch hoặc gạo được lên men để chuyển hóa tinh bột thành ethanol, phần còn lại sau khi tách cồn sẽ được thu gom, xử lý và sấy khô để tạo thành DDGS. Trong đó, ngô là nguyên liệu phổ biến nhất, đặc biệt tại các quốc gia có ngành ethanol phát triển như Mỹ, Trung Quốc, Brazil và một số nước châu Âu.

Về bản chất, DDGS là phần dinh dưỡng còn lại của hạt ngũ cốc sau khi phần lớn tinh bột đã được chuyển hóa thành cồn. Vì vậy, so với nguyên liệu ban đầu, DDGS thường có hàm lượng protein, chất béo, chất xơ và khoáng cô đặc hơn, trở thành nguồn nguyên liệu có giá trị trong sản xuất thức ăn chăn nuôi.

Quy trình sản xuất DDGS cơ bản

Để hiểu rõ hơn DDGS là gì và vì sao nguyên liệu này có giá trị trong thức ăn chăn nuôi, cần nắm được quy trình tạo ra DDGS từ ngũ cốc. Về cơ bản, DDGS được sản xuất sau khi tinh bột trong hạt được lên men để tạo ethanol, phần bã còn lại tiếp tục được xử lý, cô đặc và sấy khô thành sản phẩm hoàn chỉnh.

Quy trình sản xuất DDGS cơ bản gồm các bước sau:

• Bước 1 – Làm sạch và nghiền ngũ cốc: Nguyên liệu như ngô, lúa mì hoặc lúa mạch được làm sạch tạp chất, sau đó nghiền nhỏ để tăng diện tích tiếp xúc trong quá trình xử lý.
• Bước 2 – Hồ hóa và đường hóa tinh bột: Phần tinh bột trong ngũ cốc được xử lý bằng nước, nhiệt và enzyme để chuyển thành đường đơn, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình lên men.
• Bước 3 – Lên men tạo ethanol: Đường được lên men bằng nấm men trong khoảng 40 – 60 giờ để chuyển hóa thành ethanol và khí CO₂.
• Bước 4 – Chưng cất tách ethanol: Hỗn hợp sau lên men được đưa vào hệ thống chưng cất để tách ethanol, phần còn lại gọi là bã chưng cất ướt.
• Bước 5 – Tách bã và dịch hòa tan: Bã chưng cất được tách thành phần rắn và phần lỏng. Phần lỏng chứa nhiều chất hòa tan sẽ được cô đặc lại.
• Bước 6 – Trộn và sấy khô: Phần bã rắn được trộn với dịch hòa tan đã cô đặc, sau đó sấy khô đến độ ẩm thường khoảng 10 – 12% để tạo thành DDGS thành phẩm, thuận tiện cho bảo quản, vận chuyển và phối trộn thức ăn chăn nuôi.

Các loại DDGS phổ biến hiện nay

Hiện nay, DDGS được phân loại chủ yếu dựa trên loại ngũ cốc dùng làm nguyên liệu đầu vào. Mỗi loại DDGS sẽ có màu sắc, mùi, hàm lượng protein, chất xơ và năng lượng khác nhau, do đó cần lựa chọn phù hợp với từng công thức thức ăn chăn nuôi.

• DDGS từ ngô: Là loại phổ biến nhất hiện nay, thường có màu vàng đến vàng nâu, hàm lượng protein thô khoảng 25 – 32%, năng lượng khá cao và được dùng rộng rãi cho heo, gia cầm, bò thịt, bò sữa.
• DDGS từ lúa mì: Có hàm lượng protein tương đối cao nhưng chất xơ cũng lớn hơn DDGS từ ngô, phù hợp để phối trộn ở tỷ lệ hợp lý trong khẩu phần của gia súc, gia cầm trưởng thành.
• DDGS từ lúa mạch: Thường có hàm lượng chất xơ cao hơn, năng lượng thấp hơn so với DDGS từ ngô, thích hợp hơn với gia súc nhai lại như bò, dê, cừu khi được cân đối khẩu phần đúng cách.
• DDGS từ gạo: Ít phổ biến hơn, có đặc điểm dinh dưỡng phụ thuộc nhiều vào nguồn gạo và công nghệ sản xuất, có thể dùng làm nguyên liệu bổ sung trong thức ăn chăn nuôi nếu đảm bảo chất lượng.
• DDGS phối trộn từ nhiều loại ngũ cốc: Được sản xuất từ nhiều nguồn nguyên liệu khác nhau, thành phần dinh dưỡng có thể biến động lớn, vì vậy cần kiểm tra chỉ tiêu protein, độ ẩm, chất xơ và độc tố nấm mốc trước khi sử dụng.

Thành phần dinh dưỡng của DDGS

DDGS được đánh giá là nguyên liệu thức ăn chăn nuôi có giá trị nhờ chứa hàm lượng dinh dưỡng khá cao, đặc biệt là protein, năng lượng, chất béo, chất xơ, khoáng chất và vitamin nhóm B. Tuy nhiên, thành phần dinh dưỡng của DDGS có thể thay đổi tùy theo loại ngũ cốc đầu vào, công nghệ sản xuất, nhiệt độ sấy và điều kiện bảo quản.

Bảng dưới đây là thành phần dinh dưỡng tham khảo của DDGS:

Thành phần dinh dưỡng	Hàm lượng tham khảo
Protein thô	25 – 32%
Chất béo	6 – 12%
Chất xơ thô	7 – 12%
Độ ẩm	10 – 12%
Tro khoáng	4 – 6%
Phốt pho	0,6 – 1%
Canxi	0,03 – 0,15%
Năng lượng trao đổi	Tùy loài vật nuôi và nguồn DDGS

Một số nhóm dinh dưỡng nổi bật trong DDGS gồm:

• Protein: Là thành phần quan trọng nhất, giúp DDGS trở thành nguồn nguyên liệu đạm thay thế một phần khô đậu tương, cám mì hoặc các nguyên liệu giàu protein khác.
• Chất béo và năng lượng: DDGS có hàm lượng chất béo tương đối cao, góp phần bổ sung năng lượng cho vật nuôi, đặc biệt trong khẩu phần của heo thịt, bò thịt và gia cầm.
• Chất xơ: Hàm lượng xơ cao hơn so với ngô hạt, phù hợp hơn với gia súc nhai lại nhưng cần kiểm soát khi dùng cho vật nuôi non hoặc gia cầm.
• Khoáng chất: DDGS chứa phốt pho, kali, lưu huỳnh và một số khoáng vi lượng; trong đó phốt pho có khả năng tận dụng khá tốt trong khẩu phần chăn nuôi.
• Vitamin nhóm B: Quá trình lên men giúp DDGS có thêm một số vitamin nhóm B, hỗ trợ quá trình trao đổi chất và tiêu hóa của vật nuôi.

Để sử dụng hiệu quả, người chăn nuôi nên kiểm tra phiếu phân tích dinh dưỡng của từng lô DDGS trước khi phối trộn, thay vì chỉ dựa vào chỉ số trung bình.

Bã rượu khô DDGS có tác dụng gì trong chăn nuôi?

Khi đã hiểu rõ DDGS là gì và thành phần dinh dưỡng của loại nguyên liệu này, có thể thấy bã rượu khô DDGS không chỉ là phụ phẩm sau sản xuất ethanol mà còn mang lại nhiều giá trị thực tế trong chăn nuôi. Nhờ hàm lượng đạm, năng lượng, chất xơ và khoáng chất khá cao, DDGS được sử dụng để hỗ trợ cân đối khẩu phần, tận dụng nguồn phụ phẩm và giảm áp lực chi phí thức ăn. Dưới đây là những tác dụng nổi bật của bã rượu khô DDGS trong chăn nuôi:

Cung cấp nguồn đạm thay thế

DDGS là nguồn nguyên liệu giàu đạm, thường chứa khoảng 25 – 32% protein thô, nên có thể được sử dụng để thay thế một phần các nguyên liệu đạm truyền thống như khô đậu tương, cám mì hoặc bột cá trong công thức thức ăn chăn nuôi. Việc bổ sung DDGS giúp cung cấp thêm axit amin, hỗ trợ tăng trưởng, duy trì thể trạng và cải thiện hiệu quả sử dụng khẩu phần cho gia súc, gia cầm. Tuy nhiên, do hàm lượng lysine trong DDGS thường thấp hơn khô đậu tương và có thể bị ảnh hưởng bởi quá trình sấy, người chăn nuôi cần cân đối thêm axit amin tổng hợp khi phối trộn, đặc biệt trong khẩu phần của heo và gia cầm.

Bổ sung năng lượng cho vật nuôi

DDGS không chỉ cung cấp đạm mà còn là nguồn bổ sung năng lượng đáng kể cho vật nuôi nhờ hàm lượng chất béo thường dao động khoảng 6 – 12% và phần dinh dưỡng còn lại sau quá trình lên men ngũ cốc. Khi được phối trộn hợp lý, DDGS có thể hỗ trợ nhu cầu năng lượng cho heo thịt, gia cầm, bò thịt và bò sữa, góp phần duy trì tăng trọng, năng suất sữa hoặc hiệu quả sản xuất. Tuy nhiên, mức năng lượng của DDGS có thể thay đổi tùy nguồn nguyên liệu và công nghệ tách dầu, vì vậy cần tính toán trong tổng khẩu phần để tránh mất cân đối giữa năng lượng, protein và chất xơ.

Tận dụng phụ phẩm, giảm lãng phí

Việc sử dụng DDGS trong chăn nuôi giúp tận dụng hiệu quả phụ phẩm từ ngành sản xuất ethanol, rượu hoặc cồn sinh học, thay vì để nguồn nguyên liệu giàu dinh dưỡng này bị lãng phí. Sau khi phần tinh bột trong ngũ cốc được chuyển hóa thành ethanol, phần còn lại vẫn chứa nhiều protein, chất béo, chất xơ, khoáng và vitamin nhóm B, có thể tiếp tục được khai thác làm thức ăn cho gia súc, gia cầm. Nhờ đó, DDGS góp phần nâng cao giá trị sử dụng của nông sản, giảm áp lực xử lý phụ phẩm và phù hợp với xu hướng chăn nuôi bền vững, tiết kiệm tài nguyên.

Tối ưu chi phí thức ăn chăn nuôi

DDGS có thể giúp tối ưu chi phí thức ăn chăn nuôi nhờ khả năng thay thế một phần các nguyên liệu truyền thống như bắp, cám mì, khô đậu tương hoặc một số nguồn đạm khác trong khẩu phần. Với hàm lượng protein thô khoảng 25 – 32% và chất béo khoảng 6 – 12%, DDGS vừa cung cấp đạm vừa bổ sung năng lượng, giúp công thức phối trộn linh hoạt hơn khi giá nguyên liệu biến động. Tuy nhiên, hiệu quả tiết kiệm chi phí chỉ đạt được khi người chăn nuôi tính toán theo giá trị dinh dưỡng thực tế, tỷ lệ sử dụng phù hợp và chất lượng từng lô DDGS, thay vì chỉ lựa chọn dựa trên giá mua ban đầu.

Ưu và nhược điểm của DDGS trong thức ăn chăn nuôi

DDGS ngày càng được sử dụng phổ biến trong ngành chăn nuôi nhờ khả năng cung cấp đạm, năng lượng và giúp tối ưu chi phí thức ăn. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích nổi bật, loại nguyên liệu này vẫn tồn tại một số hạn chế liên quan đến chất lượng dinh dưỡng, hàm lượng chất xơ hay nguy cơ nhiễm nấm mốc nếu bảo quản không đúng cách. Vì vậy, người chăn nuôi cần hiểu rõ cả ưu và nhược điểm của DDGS trước khi đưa vào khẩu phần ăn cho vật nuôi.

Ưu điểm của DDGS là gì?

DDGS được đánh giá cao không chỉ vì giá trị dinh dưỡng mà còn nhờ tính linh hoạt và khả năng ứng dụng rộng trong nhiều công thức thức ăn chăn nuôi. Nếu được lựa chọn đúng chất lượng và sử dụng ở tỷ lệ phù hợp, nguyên liệu này mang lại nhiều ưu điểm đáng chú ý như:

• Hàm lượng dinh dưỡng khá cao: DDGS thường chứa khoảng 25 – 32% protein thô, 6 – 12% chất béo và nhiều khoáng chất, giúp nâng cao giá trị dinh dưỡng của công thức phối trộn.
• Giá thành tương đối cạnh tranh: So với một số nguyên liệu đạm truyền thống, DDGS thường có mức giá hợp lý hơn, đặc biệt khi nguồn cung ethanol ổn định và chi phí nguyên liệu tăng cao.
• Tính linh hoạt trong phối trộn: DDGS có thể kết hợp với nhiều nguyên liệu khác như bắp, cám mì, cám gạo, khô đậu tương hoặc premix mà không làm thay đổi quá lớn cấu trúc khẩu phần.
• Phù hợp với nhiều nhóm vật nuôi: Nguyên liệu này có thể sử dụng cho heo, gia cầm, bò thịt, bò sữa, dê, cừu nếu được cân đối theo đúng nhu cầu dinh dưỡng của từng loài.
• Nguồn cung tương đối ổn định: DDGS gắn liền với ngành sản xuất ethanol, nên tại các thị trường có ngành cồn sinh học phát triển, nguồn hàng thường khá dồi dào và dễ tiếp cận.
• Dạng khô, dễ vận chuyển và bảo quản: DDGS thành phẩm thường có độ ẩm khoảng 10 – 12%, thuận tiện cho đóng bao, lưu kho, vận chuyển xa và sử dụng trong sản xuất thức ăn công nghiệp.

Nhược điểm của DDGS là gì?

Mặc dù có nhiều ưu điểm, DDGS vẫn tồn tại một số nhược điểm cần được cân nhắc trước khi đưa vào khẩu phần ăn. Những hạn chế này chủ yếu liên quan đến độ ổn định chất lượng, khả năng tiêu hóa và rủi ro an toàn nguyên liệu nếu chọn mua hoặc bảo quản không đúng cách. Cụ thể như sau:

• Chất lượng dễ biến động: Thành phần dinh dưỡng của DDGS có thể khác nhau giữa từng nhà máy, từng nguồn ngũ cốc và từng lô hàng, khiến việc xây dựng công thức thức ăn cần kiểm tra kỹ hơn.
• Hàm lượng chất xơ tương đối cao: DDGS thường chứa khoảng 7 – 12% chất xơ thô, có thể làm giảm khả năng tiêu hóa nếu dùng nhiều cho heo con, gà con hoặc vật nuôi có hệ tiêu hóa còn yếu.
• Lysine dễ bị giảm khả dụng: Quá trình sấy ở nhiệt độ cao có thể làm giảm chất lượng protein, đặc biệt là lysine, nên cần cân đối thêm axit amin khi dùng cho heo và gia cầm.
• Nguy cơ nhiễm độc tố nấm mốc: Nếu nguyên liệu đầu vào hoặc quá trình bảo quản không đạt chuẩn, DDGS có thể nhiễm aflatoxin, DON, zearalenone và ảnh hưởng xấu đến sức khỏe vật nuôi.
• Màu sắc và mùi có thể không đồng nhất: DDGS kém chất lượng thường có màu nâu sẫm, mùi khét, chua hoặc mốc, làm giảm tính ngon miệng và gây khó khăn khi đánh giá bằng cảm quan.
• Không phù hợp để thay thế hoàn toàn nguyên liệu chính: DDGS chỉ nên dùng ở tỷ lệ hợp lý trong công thức, vì nếu lạm dụng có thể gây mất cân đối protein, năng lượng, khoáng và chất xơ trong khẩu phần.

Thức ăn DDGS dùng cho những loại vật nuôi nào?

Khi tìm hiểu DDGS là gì trong thức ăn chăn nuôi, có thể thấy nguyên liệu này được ứng dụng khá rộng rãi cho nhiều nhóm vật nuôi khác nhau. Tuy nhiên, tỷ lệ sử dụng DDGS cần được điều chỉnh theo loài, giai đoạn sinh trưởng, khả năng tiêu hóa và mục tiêu sản xuất để đảm bảo hiệu quả dinh dưỡng.

Nhóm vật nuôi	Khả năng sử dụng DDGS	Lưu ý khi dùng
Heo	Dùng cho heo thịt, heo nái, heo hậu bị; có thể bổ sung đạm và năng lượng trong khẩu phần.	Cần kiểm soát chất xơ, cân đối lysine và dùng tỷ lệ thấp hơn với heo con.
Gia cầm	Dùng cho gà thịt, gà đẻ, vịt thịt, vịt đẻ ở mức phù hợp trong công thức thức ăn.	Cần chú ý chất lượng protein, độc tố nấm mốc và không dùng quá cao cho gia cầm non.
Bò thịt	Phù hợp trong khẩu phần vỗ béo nhờ chứa protein, năng lượng, chất xơ và khoáng.	Cần cân đối với thức ăn thô xanh, tinh bột và khoáng để ổn định tiêu hóa.
Bò sữa	Có thể dùng để bổ sung dinh dưỡng trong khẩu phần bò đang khai thác sữa.	Cần kiểm soát chất béo, lưu huỳnh và tổng năng lượng để không ảnh hưởng đến dạ cỏ.
Dê, cừu	Có thể sử dụng ở mức hợp lý do nhóm này tiêu hóa chất xơ tốt hơn vật nuôi dạ dày đơn.	Nên phối hợp với thức ăn thô xanh và theo dõi khả năng ăn, tăng trọng.
Thủy sản	Một số công thức thức ăn thủy sản có thể dùng DDGS như nguyên liệu bổ sung.	Cần cân nhắc độ tiêu hóa, độ bền viên, độ nổi và nhu cầu dinh dưỡng từng loài.

Nhìn chung, DDGS có thể dùng cho cả gia súc, gia cầm và một số loài thủy sản, nhưng không nên áp dụng một tỷ lệ chung cho mọi đối tượng. Người chăn nuôi cần dựa trên chất lượng DDGS, công thức khẩu phần và đặc điểm từng vật nuôi để sử dụng an toàn, hiệu quả.

Cách sử dụng DDGS hiệu quả trong phối trộn thức ăn chăn nuôi

Để DDGS phát huy tốt giá trị dinh dưỡng và hạn chế rủi ro trong quá trình sử dụng, người chăn nuôi cần phối trộn theo tỷ lệ phù hợp, dựa trên loài vật nuôi, giai đoạn sinh trưởng và chất lượng từng lô nguyên liệu. Không nên dùng DDGS theo cảm tính hoặc thay thế hoàn toàn các nguyên liệu chính trong khẩu phần.

Một số nguyên tắc sử dụng DDGS hiệu quả gồm:

• Kiểm tra chất lượng trước khi phối trộn: Chỉ sử dụng DDGS có màu vàng đến nâu vàng, mùi thơm nhẹ đặc trưng, không mốc, không vón cục và có độ ẩm khoảng 10 – 12%.
• Dùng theo tỷ lệ phù hợp: Tỷ lệ DDGS cần thay đổi theo từng nhóm vật nuôi; vật nuôi non nên dùng thấp hơn do khả năng tiêu hóa chất xơ và protein còn hạn chế.
• Cân đối lại công thức dinh dưỡng: Khi thêm DDGS, cần tính toán lại protein, năng lượng, chất xơ, canxi, phốt pho và axit amin, đặc biệt là lysine đối với heo và gia cầm.
• Tăng tỷ lệ từ từ: Khi mới sử dụng, nên đưa DDGS vào khẩu phần ở mức thấp rồi tăng dần để vật nuôi thích nghi, tránh giảm ăn hoặc rối loạn tiêu hóa.
• Kết hợp với nguyên liệu khác: DDGS nên được phối hợp với bắp, cám gạo, cám mì, khô đậu tương, premix khoáng vitamin hoặc enzyme để tạo khẩu phần cân đối hơn.
• Theo dõi phản ứng của vật nuôi: Cần quan sát lượng ăn, phân, tốc độ tăng trọng, sản lượng trứng hoặc sữa để điều chỉnh tỷ lệ DDGS kịp thời nếu có dấu hiệu bất thường.

Bảng tỷ lệ sử dụng DDGS tham khảo:

Nhóm vật nuôi	Tỷ lệ DDGS tham khảo trong khẩu phần
Heo con	3 – 5%
Heo thịt	5 – 15%
Heo nái	5 – 15%
Gà con	3 – 5%
Gà thịt	5 – 10%
Gà đẻ	5 – 12%
Bò thịt	10 – 25% khẩu phần tinh
Bò sữa	10 – 20% khẩu phần tinh

Các tỷ lệ trên chỉ mang tính tham khảo, không nên áp dụng cứng nhắc cho mọi trang trại. Để đạt hiệu quả tốt nhất, người chăn nuôi nên dựa vào kết quả phân tích dinh dưỡng của DDGS và tham khảo chuyên gia dinh dưỡng vật nuôi khi phối trộn quy mô lớn.

Cách bảo quản thức ăn DDGS đảm bảo dinh dưỡng lâu dài

DDGS là nguyên liệu dạng khô nhưng vẫn có thể bị giảm chất lượng nếu bảo quản trong môi trường ẩm, nóng hoặc thông thoáng kém. Khi độ ẩm tăng cao, DDGS dễ vón cục, mốc, biến mùi và có nguy cơ phát sinh độc tố nấm mốc, làm giảm giá trị dinh dưỡng cũng như ảnh hưởng đến sức khỏe vật nuôi.

Để bảo quản thức ăn DDGS hiệu quả, cần lưu ý các điểm sau:

• Giữ độ ẩm ở mức an toàn: DDGS nên có độ ẩm khoảng 10 – 12%; không nên nhập hoặc lưu kho sản phẩm có dấu hiệu ẩm, vón cục, chảy dầu hoặc mùi lạ.
• Bảo quản nơi khô ráo, thoáng mát: Kho chứa cần tránh mưa tạt, nắng chiếu trực tiếp và nền ẩm; nên duy trì môi trường thông thoáng để hạn chế hấp hơi và nấm mốc.
• Kê cao bao hàng khỏi mặt nền: Nên đặt bao DDGS trên pallet hoặc kệ, cách nền ít nhất 10 – 20 cm và cách tường một khoảng hợp lý để không khí lưu thông tốt hơn.
• Đóng kín bao sau khi mở: Với DDGS đã mở bao, cần buộc kín miệng bao hoặc chuyển sang thùng chứa có nắp để tránh hút ẩm, nhiễm côn trùng và lẫn tạp chất.
• Áp dụng nguyên tắc nhập trước xuất trước: Nên sử dụng lô hàng cũ trước, lô hàng mới sau để hạn chế tồn kho lâu ngày, đặc biệt trong mùa mưa hoặc khu vực có độ ẩm không khí cao.
• Kiểm tra định kỳ trong quá trình lưu kho: Cần quan sát màu sắc, mùi, độ tơi xốp và dấu hiệu mốc; nếu DDGS có mùi chua, khét, mốc hoặc xuất hiện vón cục bất thường thì không nên dùng cho vật nuôi.
• Không để gần hóa chất hoặc nguồn gây nhiễm: DDGS cần được bảo quản riêng với thuốc thú y, hóa chất, phân bón, xăng dầu hoặc các nguyên liệu có mùi mạnh để tránh nhiễm chéo và ảnh hưởng đến chất lượng thức ăn.

Cách chọn mua DDGS chất lượng và an toàn cho vật nuôi

Chất lượng DDGS ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị dinh dưỡng của khẩu phần và sức khỏe vật nuôi, vì vậy người chăn nuôi không nên lựa chọn chỉ dựa trên giá rẻ. Khi mua DDGS, cần đánh giá đồng thời nguồn gốc, cảm quan, chỉ tiêu dinh dưỡng và mức độ an toàn của từng lô hàng.

Một số tiêu chí quan trọng khi chọn mua DDGS gồm:

• Chọn nguồn cung uy tín: Ưu tiên nhà cung cấp có thông tin rõ ràng về xuất xứ, nhà máy sản xuất, ngày sản xuất, điều kiện vận chuyển và khả năng cung ứng ổn định.
• Kiểm tra màu sắc sản phẩm: DDGS chất lượng tốt thường có màu vàng, vàng cam đến vàng nâu sáng; cần thận trọng với sản phẩm quá sẫm màu, cháy đen hoặc màu không đồng đều.
• Đánh giá mùi và trạng thái: DDGS đạt chất lượng thường có mùi thơm nhẹ đặc trưng của ngũ cốc lên men, dạng tơi xốp; không nên mua sản phẩm có mùi mốc, chua gắt, khét hoặc bị vón cục.
• Xem chỉ tiêu dinh dưỡng: Nên ưu tiên lô hàng có phiếu phân tích với các chỉ số như protein thô khoảng 25 – 32%, chất béo 6 – 12%, chất xơ thô 7 – 12% và độ ẩm khoảng 10 – 12%.
• Kiểm tra độc tố nấm mốc: Với đơn hàng lớn, nên yêu cầu kết quả kiểm nghiệm aflatoxin, DON, zearalenone hoặc các độc tố phổ biến khác để đảm bảo an toàn cho heo, gia cầm và vật nuôi non.
• Không chọn theo giá rẻ tuyệt đối: DDGS giá thấp nhưng độ ẩm cao, protein thấp hoặc nhiễm nấm mốc có thể làm giảm hiệu quả chăn nuôi và phát sinh chi phí xử lý về sau.
• Mua thử trước khi nhập số lượng lớn: Nếu đổi nhà cung cấp hoặc dùng nguồn DDGS mới, nên nhập thử một lượng nhỏ, theo dõi khả năng ăn, tiêu hóa và năng suất vật nuôi trước khi sử dụng đại trà.

Những lưu ý khi sử dụng DDGS trong khẩu phần ăn chăn nuôi

Ngoài việc hiểu DDGS là gì, người chăn nuôi cần chú ý đến cách đưa nguyên liệu này vào khẩu phần sao cho phù hợp với mục tiêu sản xuất và tình trạng thực tế của đàn vật nuôi. DDGS không nên được xem là nguyên liệu “dùng càng nhiều càng tốt”, mà cần được kiểm soát trong tổng công thức để tránh ảnh hưởng đến khả năng tiêu hóa, năng suất và chất lượng sản phẩm chăn nuôi. Cụ thể như sau:

• Không thay đổi khẩu phần quá đột ngột: Khi bổ sung DDGS, nên có giai đoạn chuyển tiếp để hệ tiêu hóa của vật nuôi thích nghi, nhất là với heo con, gia cầm non hoặc đàn đang nhạy cảm sau bệnh.
• Theo dõi chất lượng phân và mức ăn: Nếu vật nuôi giảm ăn, phân lỏng, phân sống hoặc tăng trưởng chậm sau khi dùng DDGS, cần giảm tỷ lệ phối trộn và rà soát lại toàn bộ công thức.
• Chú ý hàm lượng lưu huỳnh trong khẩu phần: DDGS có thể chứa lưu huỳnh cao hơn một số nguyên liệu khác; với bò, nếu khẩu phần dư lưu huỳnh có thể ảnh hưởng đến tiêu hóa và sức khỏe dạ cỏ.
• Kiểm soát tổng chất béo trong công thức: Một số loại DDGS còn nhiều dầu, nếu dùng chung với nguyên liệu giàu béo khác có thể làm khẩu phần mất cân đối và ảnh hưởng đến độ bền viên thức ăn.
• Cân nhắc chất lượng sản phẩm đầu ra: Với gia cầm đẻ, bò sữa hoặc vật nuôi lấy thịt, cần theo dõi sản lượng trứng, chất lượng sữa, tỷ lệ nạc mỡ và mùi vị sản phẩm khi tăng tỷ lệ DDGS.
• Không dùng DDGS cho đàn đang có vấn đề tiêu hóa: Với đàn đang tiêu chảy, rối loạn tiêu hóa hoặc mới thay đổi thức ăn, nên ổn định sức khỏe trước khi bổ sung DDGS vào khẩu phần.
• Lưu hồ sơ từng lô nguyên liệu sử dụng: Nên ghi lại nguồn cung, ngày nhập, tỷ lệ phối trộn và phản ứng của vật nuôi để dễ đánh giá hiệu quả, truy xuất nguyên nhân khi có sự cố.

So sánh DDGS với một số nguyên liệu thức ăn chăn nuôi khác

Để sử dụng DDGS hợp lý, người chăn nuôi không chỉ cần biết DDGS là gì trong khẩu phần ăn, mà còn nên so sánh nguyên liệu này với các nguồn thức ăn phổ biến khác như khô đậu tương, bắp và cám mì. Việc so sánh giúp xác định DDGS phù hợp để thay thế một phần nguyên liệu nào, ở mức độ nào và cần cân đối thêm những chỉ tiêu dinh dưỡng gì.

Tiêu chí so sánh	DDGS	Khô đậu tương	Bắp	Cám mì
Vai trò chính	Bổ sung đạm, năng lượng, xơ và khoáng trong khẩu phần.	Nguồn đạm thực vật chính, giàu axit amin thiết yếu.	Nguồn năng lượng chính, giàu tinh bột, dễ tiêu hóa.	Bổ sung xơ, đạm trung bình và hỗ trợ giảm giá thành.
Protein thô tham khảo	Khoảng 25 – 32%, tùy nguồn nguyên liệu và công nghệ sấy.	Khoảng 44 – 48%, cao hơn DDGS và ổn định hơn.	Khoảng 8 – 10%, thấp hơn nhiều so với DDGS.	Khoảng 14 – 18%, trung bình, thấp hơn DDGS.
Chất béo tham khảo	Khoảng 6 – 12%, có thể thấp hơn nếu đã tách dầu.	Khoảng 1 – 3%, không phải nguồn cung cấp béo chính.	Khoảng 3 – 5%, góp phần bổ sung năng lượng.	Khoảng 3 – 5%, tùy loại cám và mức độ xay xát.
Chất xơ thô tham khảo	Khoảng 7 – 12%, cần kiểm soát khi dùng cho vật nuôi non.	Khoảng 3 – 7%, dễ cân đối hơn trong khẩu phần.	Khoảng 2 – 3%, thấp, phù hợp cho khẩu phần giàu năng lượng.	Khoảng 8 – 12%, tương đối cao, dễ làm tăng xơ khẩu phần.
Ưu điểm	Dinh dưỡng đa dạng, giá cạnh tranh, tận dụng được phụ phẩm lên men.	Protein cao, giàu lysine, phù hợp cho heo và gia cầm.	Dễ tiêu hóa, nguồn cung phổ biến, năng lượng ổn định.	Giá thường cạnh tranh, dễ phối trộn, phù hợp nhiều công thức.
Nhược điểm	Chất lượng biến động, lysine thấp hơn khô đậu tương, cần kiểm soát nấm mốc.	Giá thường cao, phụ thuộc nguồn nhập khẩu và biến động thị trường.	Protein thấp, thiếu một số axit amin, không thể thay nguồn đạm.	Xơ cao, chất lượng không đồng đều, dễ ảnh hưởng độ tiêu hóa.
Khả năng thay thế	Có thể thay thế một phần bắp, cám mì hoặc khô đậu tương tùy công thức.	Thường là nguyên liệu đạm nền, khó thay thế hoàn toàn bằng DDGS.	Có thể được thay thế một phần bằng DDGS nếu cân đối năng lượng.	Có thể phối hợp hoặc thay thế một phần bằng DDGS theo tỷ lệ hợp lý.
Lưu ý khi phối trộn	Cần tính lại protein, năng lượng, xơ, khoáng và axit amin.	Cần cân đối với năng lượng, khoáng và giá thành khẩu phần.	Cần bổ sung thêm nguồn đạm và axit amin khi dùng nhiều.	Cần kiểm soát tổng chất xơ, đặc biệt với heo con và gia cầm non.

Nhìn chung, DDGS không phải là nguyên liệu thay thế hoàn toàn cho khô đậu tương, bắp hay cám mì, mà phù hợp hơn khi dùng như một thành phần phối trộn linh hoạt. Nếu được tính toán đúng công thức, DDGS có thể giúp cân bằng dinh dưỡng và tối ưu chi phí trong khẩu phần thức ăn chăn nuôi.

Qua những thông tin trên, có thể thấy DDGS là một nguyên liệu thức ăn chăn nuôi có giá trị nhờ khả năng cung cấp đạm, năng lượng và hỗ trợ tối ưu chi phí khẩu phần nếu được sử dụng đúng cách. Việc hiểu rõ DDGS là gì, thành phần dinh dưỡng, ưu nhược điểm cũng như cách phối trộn phù hợp sẽ giúp người chăn nuôi tận dụng hiệu quả nguồn nguyên liệu này và hạn chế các rủi ro trong quá trình sử dụng. Hy vọng bài viết đã giúp bạn có thêm kiến thức hữu ích để lựa chọn và ứng dụng DDGS hiệu quả trong chăn nuôi thực tế.

🔗 Cập nhật thêm kiến thức và kinh nghiệm chăn nuôi thực tiễn: