Việt Nam: Phía trước của cường quốc lương thực trong thế kỷ 21

Nông nghiệp ngày càng hội nhập, Việt Nam đặt mục tiêu đưa nông nghiệp đi theo quỹ đạo xanh, phát thải thấp để đóng góp thực hiện cam kết trung hòa carbon vào năm 2050.

Nông nghiệp Việt Nam luôn là lĩnh vực đi tiên phong trong quá trình Đổi mới và luôn là 1 câu chuyện thành công, góp phần đáng nhắc vào thành công trong công cuộc xóa đói giảm nghèo và đảm bảo an ninh lương thực. Nông nghiệp ngày càng hội nhập toàn cầu, Việt Nam đặt mục đích đưa nông nghiệp đi theo quỹ đạo xanh, phát thải tốt để đóng góp thực hành cam kết trung hòa carbon vào năm 2050.

Tầm nhìn đấy cũng sẽ giúp nông nghiệp Việt Nam giảm chi phí, dùng ít đầu vào và tài nguyên, tạo ra tích hợp đa giá trị, qua đó khẳng định vị thế cường quốc nông nghiệp sinh thái, trung hòa carbon, vị thế của nhà chế tạo lương thực thực phẩm Minh bạch - Trách nhiệm - Bền vững.

Hình chiếc của thế giới về tăng trưởng nông nghiệp

Những năm đầu của thế kỷ 21 là quá trình với tính bước ngoặt cho cho hệ thống lương thực thực phẩm Việt Nam. Xuất phát điểm là 1 trong các nước nghèo nhất trong những năm cuối 1980 - đầu 1990 với 60% dân số sống dưới mức đói nghèo. Nhờ quyết sách “Đổi mới” của Đảng và Nhà nước - chuyển đổi từ kinh tế kế hoạch bao cấp sang mô hình kinh tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa; phổ biến thành phần kinh tế và giải phóng tư liệu cung cấp phê chuẩn luật đất đai năm 1993.

Việt Nam căn bản đã thoát nghèo và bảo đảm cân đối về lương thực thực phẩm vào năm 2000. Tiếp theo đó, với chủ trương hăng hái hội nhập quốc tế, gia nhập WTO năm 2007 và 17 Hiệp định thương nghiệp tự do đã ký kết, hệ thống cung ứng, lưu thông hàng hóa, nông sản, thực phẩm của Việt Nam càng ngày càng trở thành gắn bó sở hữu thị trường toàn cầu.

Không chỉ bảo đảm an ninh lương thực trong nước, mà Việt Nam đã vươn lên là 1 nước với đóng góp quan yếu vào an ninh lương thực toàn cầu. Việt Nam xuất khẩu hơn 6 triệu tấn gạo mỗi năm, tức thị gần 10% tổng lượng gạo xuất khẩu toàn cầu, và được xếp hạng là quốc gia xuất khẩu gạo đồ vật ba trên thế giới, chỉ sau Ấn Độ và Thái Lan.

Tính theo khối lượng, Việt Nam là nước xuất khẩu hạt điều và hạt tiêu hàng đầu, và đứng vật dụng hai về xuất khẩu cà phê sau Brazil. Việt Nam cũng trong tốp đầu về xuất khẩu thủy sản, rau quả và sản phẩm gỗ toàn cầu. Ngày nay, khoảng một nửa tổng sản lượng nông nghiệp của Việt Nam được xuất khẩu, mang về cho giang sơn hơn 40 tỷ đô la Mỹ mỗi năm trong các năm sắp đây.

Nông nghiệp, nông thôn đã vươn lên là trụ đỡ, là nền móng vững chắc để bảo vệ tổ quốc mỗi khi gặp khó khăn. Từ những cạnh tranh công đoạn đầu Đổi mới cho tới khủng hoảng kinh tế Đông Á quá trình cuối các năm 1990, khủng hoảng tài chính thế giới giai đoạn các năm 2010 hay đại dịch Covid-19 hiện nay, an ninh lương thực luôn được đảm bảo, giảm bớt sức ép lạm phát, đóng góp ngoại tệ quan trọng cho nền kinh tế nhờ với xuất vô cùng nông lâm thủy sản luôn tăng.

Nông thôn là nơi “trở về” an toàn, đảm bảo sinh kế cho cần lao nông thôn thiên di ra thành phố. Hơn thế, nông nghiệp là dụng cụ chiến lược bảo tồn và phát huy những văn hóa và các giá trị Bản Việt, gìn giữ biên giới của Tổ quốc.

Năng suất và sản lượng nông nghiệp của Việt Nam trong ba thập niên qua luôn tăng trưởng. Việt Nam đã vươn lên là hình mẫu của thế giới về tăng trưởng nông nghiệp, đặc thù về nguồn cung lúa gạo trong nước. Đó là kết quả của định hướng theo mục đích tăng năng suất và sản lượng. Điều này cũng dẫn đến hệ lụy là tài nguyên thiên nhiên bị suy giảm và đi kèm theo ấy là những lo ngại về chất lượng và vệ sinh an toàn thực phẩm.

Việc tăng sản lượng nông nghiệp được tạo ra phê duyệt sử dụng nhiều hơn những nguồn tài nguyên, bao gồm các đầu vào vô cơ như phân bón, thuốc trừ sâu, thuốc kháng sinh (cho vật nuôi) và nước. Do đó, lượng phát thải khí nhà kính từ nông nghiệp đã tăng lên, chiếm 18% tổng lượng phát thải của Việt Nam và dự định ​​sẽ đạt trên 120 triệu tấn CO2 tương đương vào năm 2030. Trong 1 kịch bản thông thường, một nửa số phát thải này sẽ đến từ phân phối lúa gạo.

Với diện tích canh tác bình quân thấp, nông nghiệp Việt Nam rộng rãi ở quy mô nông hộ nhỏ. Tổ chức chế tạo thiếu gắn kết dẫn tới tầm giá cao trong khi chất lượng và giá trị gia nâng cao thấp. Đây cũng là nguồn gốc của sự bất bình đẳng trong phân chia tiện dụng và dễ tan vỡ chuỗi cung ứng. Do hiệu quả kinh tế và thu nhập thấp, phần lớn cần lao trẻ, mang sức khỏe, sức sáng tạo và được huấn luyện chuyển nhanh sang những ngành kinh tế khác. Hậu quả là, nông nghiệp Việt Nam tiếp tục đối mặt sở hữu nguy cơ mất đi lực lượng cần lao mang trí tuệ, khả năng sáng tạo để duy trì động lực phát triển.

Sản xuất nông nghiệp, xuất khẩu nông phẩm buộc phải xanh, nhân đạo và ổn định
Có thể thấy, mọi động lực của tăng trưởng nông nghiệp đều đứng trước nguy cơ suy kiệt nếu Việt Nam tiếp tục duy trì mô hình tăng trưởng nông nghiệp dựa trên sản lượng, khai thác tận kiệt tài nguyên, tận dụng lao động giá rẻ, tiêu dùng phổ biến hóa chất… Nông nghiệp, nông thôn Việt Nam cần tiếp tục chuyển mình mạnh mẽ, mang khát vọng to hơn, phương pháp khiến cho bài bản và bền vững hơn.

Đại hội XIII của Đảng đã mở ra 1 hướng đi mới với mục đích chiến lược: “Nông nghiệp sinh thái - Nông thôn tiên tiến - Nông dân thông minh”. Nông nghiệp Việt Nam lại đứng trước cơ hội hóa giải tất cả cạnh tranh thách thức, tạo ra bước chuyển ngoạn mục để trở thành một quốc gia cung ứng và phân phối thực phẩm “Minh bạch - Trách nhiệm - Bền vững”, như tuyên bố của Chủ tịch Nước Nguyễn Xuân Phúc tại Hội nghị thượng đỉnh của Liên Hợp Quốc tháng 9 năm 2021. Đồng thời, góp phần thực hành mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2050 mà Việt Nam đã cam kết tại COP26.

Nông nghiệp Việt Nam không chỉ dùng cho 100 triệu dân Việt Nam, mà đã đứng vào top 15 cường quốc xuất khẩu nông phẩm bậc nhất thế giới, vươn tới thị trường trên 190 nhà nước và vùng lãnh thổ. Người tiêu dùng yêu cầu nông sản đảm bảo chất lượng, an toàn thực phẩm, dinh dưỡng và phân phối tiện dụng hơn. Sản xuất nông nghiệp, xuất khẩu nông phẩm bắt buộc xanh, nhân đạo và ổn định.

Thị trường mới đòi hỏi sản phẩm nông nghiệp phải được cung cấp mang trách nhiệm có người tiêu dùng, sở hữu sự vững bền của môi trường toàn cầu. Ngược lại, thị trường cũng đòi hỏi quý khách có trách nhiệm sở hữu người sản xuất. Họ cần được đối xử đàng hoàng trong an toàn lao động, trong môi trường sống, trong chính sách xã hội. Và hơn thế nữa, nông nghiệp Việt Nam ngày một cần biểu đạt bổn phận mạnh mẽ hơn sở hữu cộng đồng quốc tế, đặc biệt về bảo tàng tài nguyên, đa dạng sinh học, giảm phát thải và đối phó với biến đổi khí hậu.

Ngoài kia, gió đang thổi! Ngoài kia, thế giới đang thay đổi! Xứ sở nào, tổ quốc nào cũng lo liệu cho mình những kế hoạch để đi đến sự thịnh vượng. Ngọn gió của sự thay đổi sẽ là sức đẩy cho ai biết nắm bắt cơ hội, ngược lại sẽ là lực cản cho các ai cứ mãi yên lẽ đứng bên lề. Nông nghiệp Việt Nam không thể đứng ngoài cuộc hoặc bị động trong thế giới VUCA (biến động, bất định, phức tạp, mơ hồ), mà theo ấy dòng giá nên trả cho việc đứng im sẽ là quá đắt.

Việt Nam: Phía trước của cường quốc lương thực trong thế kỷ 21

Nông thôn và dân cày Việt Nam cần chuyển mình cộng thời đại để nắm bắt cơ hội, hội nhập và vững mạnh cộng có “Cách mạng 4.0”. Tư duy vững mạnh buộc phải chuyển từ phân phối sang kinh tế nông nghiệp; từ tư duy đặt năng suất và sản lượng lên hàng đầu sang đặt giá trị làm trọng điểm duyệt tích hợp các hệ giá trị khác nhau vào sản phẩm; từ tư duy tận dụng, khai thác sang bồi bổ và khiến giàu tài nguyên chuyên dụng cho nhu cầu sản xuất bền vững; từ tư tưởng tự cung tự cấp sang tư tưởng hội nhập, hòa nhập có cái chảy của chuỗi giá trị và những xu hướng lớn mạnh toàn cầu.

Nói bí quyết khác, nên đổi thay từ tư duy địa phương sang tư duy toàn cầu; từ tư duy khai phá sang tư duy nuôi dưỡng; từ tư duy ngắn hạn sang tư duy dài hạn và bền vững. Cần hướng tới các “giá trị xanh” được tạo phải từ “chuyển đổi xanh, sử dụng xanh, kinh tế xanh”.

Với tư duy mới, chúng ta hoàn toàn với thể đặt ra khát vọng đưa Việt Nam trở nên cường quốc nông nghiệp sinh thái, trung hòa carbon thay chỉ vì cường quốc về sản lượng lương thực. Là một trong những quốc gia sở hữu nhiều sinh vật học to nhất thế giới, Việt Nam hoàn toàn với thể trở thành cường quốc tăng trưởng dựa trên bảo tồn và phát huy những giá trị phổ biến sinh học.

Là 1 quốc gia sở hữu bề dày lịch sử, giàu truyền thống và rộng rãi văn hoá trong khu vực Đông Nam Á, những giá trị này được hàm cất trong tất cả sản phẩm và thực hiện sản xuất trong hệ thống nông nghiệp và thực phẩm Việt Nam. Với tư duy sáng tạo, những giá trị này với thể được tích hợp để nâng mức giá trị nông nghiệp và nông phẩm Việt. Việt Nam hoàn toàn với thể vươn lên là cường quốc đổi mới sáng tạo tích hợp những giá trị văn hoá trong nông nghiệp và thực phẩm.

Đẩy mạnh tích hợp những giá trị xanh, nhiều sinh học và văn hoá sẽ là các bước đột phá đưa Việt Nam trở nên trọng điểm đổi mới sáng tạo lương thực thực phẩm của châu Á thay chỉ vì xuất khẩu sản phẩm thô, làm gia công, giá trị gia tăng thấp, dựa trên khẩn hoang cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên và nguồn lực xã hội.

Đổi mới tư duy, cộng nhau hành động

Với lợi thế địa kinh tế chiến lược, lớn mạnh và kết nối đồng thuộc cấp tầng đường thuỷ, đường sắt, đường bộ nội địa và liên quốc gia cùng với nâng cao cường năng lực quản trị và chuyển đổi số, Việt Nam hoàn toàn có thể vươn lên là trọng điểm logistics nông nghiệp và thực phẩm khu vực châu Á - Thái Bình Dương, trọng điểm chế biến nông lâm thủy sản cho khu vực Đông Nam Á, giảm thiểu được các bất ổn của chuỗi cung cấp nông lâm thủy sản toàn cầu trong trong tương lai, góp phần kiểm soát mất thăng bằng cung - cầu thị trường nông lâm thủy sản toàn cầu và các tương tác trực tiếp đối có nông dân và người sử dụng trong nước, cũng như trong khu vực và trên toàn cầu.

Để chuyển mình thay đổi, ngành nông nghiệp ko thể tự đứng 1 mình, làm 1 mình mà cần mang sự chia sẻ, đồng hành, hỗ trợ, ủng hộ của các bộ, ban ngành Trung ương và địa phương, những đơn vị và cá nhân trong và ngoài nước. Cần phát huy vai trò chủ thể và huy động sự tham gia của người nông dân, phụ nữ, bạn trẻ và cùng đồng.

Theo đó, cần triển khai các giải pháp quyết liệt, táo tợn với tầm chiến lược để nâng cao năng lực quản trị của hợp tác xã, nhà hàng vừa và nhỏ ở nông thôn, tác động nông dân, đặc biệt là lực lượng giới trẻ gắn bó mang sản xuất nông nghiệp. Đảm bảo sự tiếp cận lâu dài và công bằng về tư liệu sản xuất, đặc biệt là đất đai đối mang toàn bộ đối tượng nông dân, đặc thù ưa chuộng đối với các đối tượng yếu thế như người nghèo, nông dân sản xuất nhỏ, người thiểu số, phụ nữ và thanh niên.

Cần đổi thay cách quản lý, tổ chức, dịch vụ tương trợ đầu tư công để biến người dân thực sự phát triển thành chủ thể, trọng tâm và động lực nhằm tạo ra kinh tế nông thôn năng động, đội ngũ nông dân thực thụ khỏe mạnh, tài ba, có trí tuệ, năng lực và chuyên nghiệp. Cần huy động tham gia của khối tư nhân trong đầu tư có trách nhiệm, đầu tư xanh, phát triển và sáng tạo vận dụng tiến bộ kỹ thuật, vận hành hiệu quả mô hình và cơ chế cộng tác công - tư.

Cần tạo dựng 1 môi trường vững mạnh lành mạnh và hiệu quả phê chuẩn đổi mới quản trị hệ thống và áp dụng khoa học công nghệ, cấn thúc đẩy nghiên cứu tăng trưởng trong nông nghiệp và khoa học thực phẩm, lấy đổi mới sáng tạo, đặc thù chuyển đối số, vững mạnh kinh tế số trong nông nghiệp khiến cho trọng tâm.

Chuyển đối số sẽ đi cùng sở hữu chuyển đổi xanh gắn ngay tắp lự có quá trình đổi mới thể chế để vững mạnh hệ sinh thái nông nghiệp tích hợp đa giá trị. Thúc đẩy chuyển đổi số để xây dựng những chuỗi giá trị nông sản bền vững, hướng đến truy nã xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm, chuẩn hóa quy bí quyết và chất lượng, thương nghiệp điện tử, dịch vụ tài chính, thu chọn và phân phối, cung ứng thông tin và tương trợ kỹ thuật.

Tăng cường hội nhập quốc tế sâu rộng. Hình thành các màng lưới đổi mới, sáng tạo trong nước và xuyên biên giới. Tăng cường hiệp tác quốc tế trong nghiên cứu, dự đoán và xây dựng hệ thống thông báo cảnh báo rủi ro về thiên tai, dịch bệnh; quản lý vững bền những nguồn tài nguyên đất, nước, nhiều sinh học và rừng; quản lý nguồn nước xuyên biên giới; tài nguyên biển...

“Đổi mới tư duy” và “Cùng nhau hành động”, không gì là ko thể!

Đổi mới quản trị hệ thống, tương tác đổi mới sáng tạo cùng với hội nhập quốc tế là cỗ xe tam mã đưa nông nghiệp Việt Nam từ một cường quốc về sản lượng lương thực tới 1 cường quốc về nông nghiệp sinh thái, trung hòa carbon, một nhà cung ứng lương thực thực phẩm Minh bạch - Trách nhiệm - Bền vững.

Bài viết mới nhất

  • 30% sản lượng cam Vinh được dán tem truy xuất nguồn gốc

    01/01/0001 12:00:00 SA
  • Brazil sẽ 'soán ngôi' Trung Quốc, thành nhà sản xuất cá rô phi lớn nhất?

    01/01/0001 12:00:00 SA
  • Thái Nguyên: Cú hích lớn trong xây dựng NTM

    01/01/0001 12:00:00 SA
  • Vai trò của các tổ chức quốc tế và sự chuyển đổi nông nghiệp

    01/01/0001 12:00:00 SA
  • 'Năng lượng xanh' từ mái trang trại bò sữa và bã mía

    01/01/0001 12:00:00 SA
  • Câu chuyện chuỗi lúa gạo ở Tam Hưng

    01/01/0001 12:00:00 SA
  • Giá lợn hơi mới nhất ngày hôm nay bao nhiêu 1 kg?

    01/01/0001 12:00:00 SA
  • Việt Nam: Phía trước của cường quốc lương thực trong thế kỷ 21

    01/01/0001 12:00:00 SA